İleri yaş bütün organ sistemlerinde yapısal ve fonksiyonel değişiklikler ve bunun sonucunda da aerobik kapasite, kas kuvveti ve kas kitlesindeki azalma ile ilişkilidir. Bu değişiklikler fonksiyonel kapasiteyi bozar ve kısıtlılığa neden olur. Yaşlılarda sağlığı korumak ve aktif yaşam tarzını sağlamak için fiziksel aktivite ve egzersizin rolü gittikçe daha büyük önem kazanmaktadır.

Egzersizin vücuttaki yaşla ilişkili değişiklikleri engellemede etkili olduğu bulunmuştur. Eldeki bulgular egzersizin vücut kompozisyonunu geliştirdiğini, kas kuvvetini, düşmeleri, diyabet ve koroner arter hastalığı riskini, eklem ağrısını ve depresyonu azalttığını, yaşam kalitesini artırdığını ve yaşam süresini uzattığını göstermektedir. (Geriatri 4 (2): 77-84, 2001 Turkish Journal of Geriatric)

Yaşlılarda fiziksel inaktivite oranı %33’tür. Nedenleri normal yaşlanma, kronik hastalıklar ve uygun olmayan kullanımdır. Yaşla beraber kas gücü ve fonksiyonu %40 civarında azalır.

Sağlıklı aktif bir yaşlanma için düzenli egzersiz çok önemlidir. İleri yaşlarda minimal azalmalar dahi sandalyeden kalkmak gibi günlük aktiviteleri olumsuz yönde etkilemektedir. Eklenen bir hastalık ise daha önceden sağlıklı olan bir yaşlıyı tamamen bağımlı yapabilir. Bu gibi istenmedik olayları önlemenin yolu düzenli fiziksel egzersizlerdir. Çok ileri yaşlarda dahi düzenli fiziksel aktivite ile fiziksel kapasite artırabilir.

Kalça kırıkları, ampütasyon, fiziksel kondüsyon yetersizliği, uzun süreli yatak istirahati (enfarktüs, kalp ameliyatları ,ciddi kronik hastalıklar sonrası), kognitif bozukluklar yaşlılar için farklı alanlarda özelleşmiş fizyoterapi ve rehabilitasyon yaklaşımları başarılı sonuçlar vermektedir.

Yaşlılarda osteoartrit ve romatoid artrit gibi bazı dejeneratif eklem hastalıklarından, osteoporoz ve osteomalaziye, çeşitli tipteki kırıklardan omuz-el sendromu, rotator manşet patolojileri ve çeşitli ayak problemlerine kadar giden farklı ortopedik problemler çıkabilir.

Bu problemlerin her birinde fizyoterapi ve rehabilitasyon yaklaşımları farklıdır. Ancak hepsinde yaşlılık ve yaşlılığa ait özellikler temel alınır. Yaşlılıkta ortopedik problemlere ilk yaklaşım koruyucu veya önleyici rehabilitasyondur. Yaşlının kendisinden veya çevresinden kaynaklanan iç ve dış faktörleri belirlemek, olası önlemleri almak ve düzenlemeleri yapmak tedavinin ilk basamağını oluşturur.

Aerobik egzersizlerin bilişsel süreçler ve düşünme yetenekleri üzerine yararlı etkileri vardır. Steinhous ve arkadaşları 4 aylık aerobik programının etkilerini 55-70 yaş grubundaki kişilerde incelemiştir.  Nöropsikolojik testler ile yapılan değerlendirme sonucunda aktif olan yaşlı grubun aynı yaştaki sedanter kişilere göre daha hızlı reaksiyon zamanı gösterdikleri gösterilmiştir. Emeklilikte düzenli boş zaman fiziksel aktivite ile uğraşmak fiziksel aktivite seviyesini artırmanın veya devam ettirmenin ideal bir şeklidir.

Altmış yaşın üzerindeki kişilerde sağlıkla ilgili en önemli problemlerden biri de düşmedir. Altmış beş yaşın üzerinde evde yaşayan yaşlıların %20-40’ının her yıl düşmeye maruz kaldığı ve bu düşmelerin sonuçlarının ciddi problemlere yol açabileceği belirtilmektedir.

Yürüme ve ayakta durmada denge pek çok faktöre bağımlıdır; bu nedenle yaşlılarda düşmenin belirlenebilen birçok nedeni vardır. İyi bir denge için görme, vestibüler sistemden alınan duyu bilgisi, ayak ve bacaklarda pozisyon ve hareket duyusunun hepsi önemlidir.

Dengeyi geliştirmek amaçlı düzenlenmiş, örneğin; tek bacak üzerinde ayakta durmanın devam ettirilmesi çalışması gibi spesifik egzersizlerin uygulanması fayda sağlayabilir.

Yaşla birlikte diz kuvveti azalabilir, kalça kaslarının zayıflığı ve kısalıklar da bunlara eşlik edebilir.

Yaşlının ayağı yürürken eğer pelvis (kalça kemiği) yeteri kadar yer değiştirmiyorsa adım yüksekliğinde bir azalmayla aşağıya doğru sallanacaktır ki bu da onun sendeleme ve düşmesine neden olabilir. Bu nedenle pelvisi hedefleyen egzersizler faydalı olmaktadır.

Pek çok yaşlı adım yüksekliğini azaltmaya ek olarak, adım uzunluğunda da bir azalma geliştirir.

Bir ayna önünde ileri, geri ve yanlara doğru yürüme yaşlı yetişkinin postürünü, adım uzunluğunu ve yürüyüş yeteneğini kontrol etmeyi teşvik edecektir.

Denge barında çalışmalar, tüm vücut için zorlanmadan yapılan egzersizler, düşmelerin önlenmesine yardımcı olur.

Yetmiş iki yaşındaki yetişkinlerde, 30 dakikalık haftada 3 kez yürümeyi içeren 6 haftalık egzersiz programının, yürümeyen aynı yaş grubundakilerle kıyaslandığında dramatik olarak denge performansını geliştirdiği gösterilmiştir.

Diğer bir çalışmada ortalama yaşı 68.7 yıl olan 20 kadın düzenli fiziksel egzersizleri en az 10 yıldır yaparak, 20 yaş grubu eşlenmiş gruptan daha iyi dengeye ulaştıkları tespit edilmiştir. Bu nedenle, uygun aerobik egzersiz eğitimi dengenin korunmasında, özellikle fayda sağlayacaktır.

Fizyoterapist & Pilates Eğitmeni. Yakın Doğu Üniversitesinden mezun, Mat Pilates ve Reformer Pilates eğitimlerini tamamladı. Alanında bir çok sertifika ve eğitim geçmişine sahip. Boş zamanında gezi ve eğlence planlarını uyguluyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir